IDE Kavramı ve Fiilen Programlamaya Başlamak

Programlama hakkında temel bilgi sahibi olduk. Teorik olarak kendimizi “başlamaya” hazır hissediyoruz. İyi de şimdi ne yapacağız? Programlama nasıl yapılır, kendi programımızı nasıl yazarız? İşte bu noktada önümüze derleyiciler ve IDE’ler çıkıyor. Gelin beraber ilk programlarımızı yazalım.

Esasında bu konuya Hangi Programlama Dilinden Başlamalıyız? yazısında biraz değinmiştik. Gelin burada detaylandıralım.

Programlama dilinizi seçtiniz. Bir program yazmak istiyorsunuz. Esasında program yazmak için teorik olarak bir metin editörü ve kullandığımız dilin derleyicisinin yeterli olduğunu söylemiştik. Ancak bu pratikte biraz “zahmetli” bir iş. O yüzden pratikte bu işler IDE’ler (entegre geliştirme ortamları) aracılığıyla yürür.

Öncelikle IDE’siz yöntemden biraz bahsedeyim. Bu yöntem, kodlarımızı bir metin editöründe yazmak ve daha sonra bir derleyici (compiler) vasıtasıyla kodumuzu derlemek şeklinde gerçekleşir. Bu işlem günümüzün modern dillerinde pek tercih edilmez. Ancak C, Basic, Pascal gibi daha eski dillerde halen kullanılan bir yöntem.

Örneğin bir C programı yazdık, bir metin editöründe. Bunu derleyip başka bilgisayarlarda çalışır hale getirmek istiyoruz. Örnek olarak girip https://bellard.org/tcc/ adresinden Tiny C Compiler isimli derleyiciyi indirdim sizler için. Bu derleyicinin nasıl Windows sistemlerde kullanılır hale getireceğini anlatıp, konuyu boğmayacağım. Örnek C kodları yazıp denemek isterseniz https://www.onlinegdb.com/online_c_compiler gibi adreslerden denemelerinizi yapabilirsiniz. Şimdilik Tiny C gibi derleyicileri kurmaya gerek yok. Ben IDE olmadan bir program geliştirmenin mantığını anlatacağım sadece.

Programımızı bir metin editöründe yazıyoruz:

Ben bir metin editöründe basit bir C programı yazdım gördüğünüz gibi. Şimdi TCC kullanarak programımı çalıştırıp deneyeyim. Dos penceresini açıyorum ve TCC programını -run parametresiyle çağırıyorum:

Görüldüğü gibi kodum istediğim şekilde çalışıyor. Peki şimdi bunu derleyip, başka Windows’larda çalışacak bir EXE dosyası haline getireyim. Bu kez -run (çalıştır) yerine -c (compile) parametresi yolluyorum. Ardından kaynak dosyamı, ardından -o parametresi ile oluşturalacak exe’nin adresini veriyorum:

Görüldüğü gibi yazdığım kod derlendi ve bir 16bit Dos/Windows programı (EXE) haline getirildi. Ne yazık ki, bu derlediğim programı benim 64 bit Windows’ta çalıştıramıyorum. Ama çok önemli değil. Mantık bu.

Ancak program yazmak bu kadar zor değildir genelde. Çünkü bir çok yazılımcı, bize bir çok dilde program yazmak için değişik araçlar sunmuşlardır.

Örneğin daha önceki bir yazımda bahsettiğim https://turboc.codeplex.com/ linkinden bir C/C++ IDE’si indirebilirsiniz. Bu IDE içinde hem programlarınızı yazabilir, hem deneyebilir, hem de derleyip EXE haline getirebilirsiniz. Yukarıdaki bütün işleri bu Turbo C ide’si içinde de yapabildim:

İşte bu IDE yazılımları; bize içlerinde yazacağımız dile göre özelleştirilmiş editörler, kod yardımcıları, kütüphaneler, hata ayıklama araçları, derleyiciler gibi bir çok araç sunarlar.

Örneğin Visual Basic dilinde bir program yazmak için http://allpcworld.com/download-visual-studio-6-0-enterprise-edition-free/ adresinde ücretsiz bir sürümü bulunan Visual Studio 6.0 ide’sini indirebilirsiniz. VS 6.0 programı, kullanıcılarına Visual Basic ve Visual C++ gibi dillerde programlar yazabilmeleri için her türlü aracı sunarlar. Kod yazarken size yardımcı olur, kodlarınızı düzeltirler. Beraberlerinde kullanabileceğiniz bir çok kütüphane barındırırlar. Program yazarken hata ayıklamanızı sağlayabilen yorumlayıcılar içerirler. Ve işiniz bittiğinde programınızı tek tıkla çalışır hale getirebileceğiniz derleyiciler içerirler. Hatta setup (kurulum) paketleri yapabileceğiniz araçlar da bulundurabilirler (IDE sürümüne göre).

Veya C#, Vb.Net gibi dillerde program yazabilmemizi sağlayan Visual Studio .Net ide’si de bize benzer araçlarını sunmaktadır. Ücretli bir yazılım olan VS.Net’in bir sürümünü indirdiğinizde bilgisayarınıza gelişmiş bir editör, yorumlayıcı, derleyici ve .Net dillerinizde kullanabileceğiniz bir çok kütüphane kurulmaktadır:

Yine bu IDE vasıtasıyla, programlarınızı tasarlayabilir, yazabilir, deneyebilir ve derleyebilirsiniz. İsterseniz web projeleri gerçekleştirebilir, bunları ilgili sunuculara yükleyebilirsiniz.

Bir IDE kurarak; bilgisayarınızda C#, C++, Vb.Net, F#, Phython gibi bir çok dili aynı anda kullanabilir; hem windows, hem mobil, hem de web yazılımları geliştirebilirsiniz.

Visual Studio editörleri; .Net teknolojisinin resmi yaratıcısı ve destekleyicisi Microsoft tarafından geliştirildiği için, dille %100 uyumludur.

Yine Object Pascal ismini verdiğimiz dilin IDE’si görevini gören Delphi, geçmişte Borland, günümüzde ise Embercadero gibi firmalar tarafından üretilip yayınlanmaktadır ve ücretlidir. Delphi de çok gelişmiş ve beraberinde bir çok özellik ve kütüphaneyle gelen bir IDE yazılımıdır.

Delphi de Object Pascal dilinin yaratıcısı Borland tarafından geliştirilmiş, daha sonra da teknolojinin sahibi olan firmalar tarafından geliştirilmeye devam edilmiş bir IDE yazılımıdır. Dolayısıyla dilin kendisiyle %100 uyumludur.

Bunun dışında 3. kişiler tarafından geliştirilen IDE’ler de mevcuttur. C, Phyton, Java gibi dillerin IDE’leri genelde farklı kullanıcı veya kuruluşlar tarafından geliştirilir. Örneğin günümüzde oldukça popüler olan Java dilinin, en popüler IDE yazılımı, Eclipse Vakfı tarafından geliştirilen Eclipse IDE yazılımıdır. Ücretsiz bir program olan Eclipse’yi edinip çeşitli platformlara uygun yazılımlar üretebilirsiniz. Örneğin aşağıdaki görüntüde ben Windows’ta çalışan bir skorbord yazılımı üzerinde çalışıyorum:

IDE’ler program yazmak için kesin gerekli değildir. Ancak günümüz şartlarında; beraberlerinde gelen kullanım kolaylığı ve yüzlerce kütüphaneyle çok önemlidir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir