Bilgisayar nedir?

Bilgisayar; en basit haliyle, kendisine verilen verileri saklayabilen, yine kendisine verilen algoritma vasıtasıyla işleyebilen ve istendiğinde bu ham veya işlenmiş verileri tekrar geri getirebilen elektronik cihazdır. Bu tanıma göre bir çok elektronik cihaz (pc’ler, akıllı telefonlar, akıllı saatler vs) bilgisayar tanımına uymakta. Ancak halk arasında bilgisayar ifadesi evimizdeki masaüstü ve dizüstü bilgisayarlar için kullanılmakta.

Anlayacağımız üzere, bilgisayar kelimesinin ifade ettiği araçlar herkes için değişken olabiliyor. Ancak bizim için, yukarıdaki tanım yeterli gibi. Çünkü “programlanabilir” cihazın halk arasındaki veya pratik kullanımdaki adı ne olursa olsun, bir yazılımcı için bir bilgisayardan farkı yok. Geri kalan her şey donanımsal konular.

Bilgisayarlar, iki temel olgudan oluşur. Donanım ve yazılım. Donanım, bilgisayarın çalışmasını sağlayan somut ve fiziksel parçalardır. Yazılım ise bu donanıma etki edebilen ve yine donanım tarafından elektrik sinyallerine dönüştürülen yazılı komutlardır.

Günümüzde “ilk bilgisayar” kabul edilen ENIAC, ABD ordusu tarafından 2. Dünya Savaşı sırasında geliştirilmişti. ENIAC, yarı iletken teknolojisini kullanmıyordu ve küçük bir ev boyutlarındaydı.

Donanım ve yazılımlar da kendi aralarında türlere ayrılır. Örneğin donanımları; giriş birimleri, saklama birimleri, işleme birimleri ve çıkış birimleri olarak kategorilendirebiliriz. Ancak bilgisayarlar küçüldükçe, bu donanımlar da küçüldüğü için birbirinin içine geçebiliyorlar. Örneğin günümüz akıllı telefonlarında donanımsal bir giriş birimi olan klavye bulunmazken, klavye işlevini, yazılımlar yerine getirebiliyor. Veya eskiden bir çıkış birimi kabul edilen monitörler, dokunmatik ekran teknolojisinin gelişmesiyle hem giriş, hem de çıkış birimi olarak kullanılabiliyor.

Bilgisayarın tarihi ise abaküslere kadar uzanıyor. Günümüzde “bilgisayar” olarak kabul etmediğimiz hesap makineleri de bilgisayarın gelişiminde önemli bir pay sahibi. 20. yüzyılda Alan Turing ve Von Neumann tarafından ortaya atılan teoriler ile bilgisayarlar bugünkü tanımlarına kavuşmuş; daha sonra da transistör ve yarı iletken teknolojisinin gelişmesiyle de günümüzdeki halini almıştır. Elektronik alandaki ilerlemeler bilgisayarların çok daha küçük ve çok daha hızlı hale gelmesine neden olmuştur.

Burada artık daha fazla teorik bilgiyle kafanızı karıştırmayacağım. Biraz daha konumuzla ilgili bölümlere geçeceğim.

 

DONANIMLAR

Evde kullandığımız kişisel bilgisayarlar temelde aşağıdaki ana parçalardan oluşur.

GÜÇ KAYNAĞI (POWER SUPPLY): Elektrik Nedir? yazımızda bu konuya değinmiştik. Güç kaynakları şebekeden gelen 220 Volt AC elektriği, 12 Volt ve altındaki DC elektriğe dönüştürmekte. Diğer donanımlar bu voltajlardaki DC akımda çalışıyor çünkü.

ANAKART (MAIN BOARD): Ana kart esasında, bir çok donanımdan oluşmakta. Kişisel bilgisayarların ihtiyaç duyduğu bir çok değişik devrenin bir kart üzerinde birleştirilmesiyle oluşturulmuştur.

İŞLEMCİ (CPU): Daha önce Elektronik Nedir? yazısında bahsettiğimiz milyarlarca transistörü içeren donanım parçalarıdır. Temel karar verme işlemlerini yerine getirir.

BELLEK (RAM): Üzerinde verilerin geçici ve tamamen “elektronik” şekilde tutulduğu donanım parçalarıdır. İşlemcinin o an kullanacağı veriler bellekte tutulur ve hızlı bir şekilde işlenmesi sağlanır.

SABİT DİSK (HARD DISC): Bilginin “elektronik” yöntemlerle değil, “mekanik” yöntemlerle saklandığı donanımdır. Bu sayede bilgisayar kapatılıp açıldığında (elektrik olmadığında) üzerindeki veriler kaybolmaz.

EKRAN KARTI (GPU): Monitör veya başka bir görüntü aygıtında, bilgisayarın görüntü oluşturmasını sağlayan donanımdır.

Bunlar dışında klavye, mouse, ses kartı, ethernet kartı vs gibi bir çok donanım bulunmakta. Ama bu konuyu fazla uzmayacağım.

 

YAZILIMLAR

Günümüzde yüzlerce işletim sistemi çeşidi bulunmasına rağmen; belli başlı işletim sistemleri piyasanın hakimidir. Kişisel bilgisayarlarda Windows, pazarın lideriyken; mobil bilgisayarlarda Android ve IOS çekişmekte. Açık kaynak kodlu ve ücretsiz Linux sürümleri ise; teknoloji dünyasına “anti-kapitalist” bir ruh katıyor diyebiliriz.

Yazılımlar bir çok farklı şekilde kategorilendirilmesine rağmen temel olarak 3 kategoriye ayırabiliriz.

Sistem Yazılımları: Bunlar bilgisayar donanımını ve yazılımını kontrol eden yönetici yazılımlardır. İşletim sistemi; kullandığımız bilgisayarın tüm donanımını kontrol eder ve düzgün şekilde çalışmasını sağlar. Ayrıca uygulama yazılımlarının çalışmasına yardımcı olur. Windows, Linux, MacOS, Android, IOS, DOS, Unix bunlara örnektir. Ayrıca, işletim sistemleri dışında, donanım sürücüleri, bios yazılımları da sistem yazılımlarına örnek olarak verilebilir.

Uygulama Yazılımları: Çeşitli problemlerin çözümüne yönelik yazılımlardır. Kullandığımız tüm iş yazılımları, muhasebe, office programları gibi yazılımlar bu türe girer.

Programlama Araçları: Yeni programlar üretmemizi sağlayan yazılımlar bu sınıfa girer. Örneğin Microsoft Visual Studio editörü, programlama dillerin derleyicileri, assembly çeviricileri vs.

Yazılımlar, bunlar dışında lisans ve dağıtım durumlarına göre; ücretli, demo, ücretsiz, açık kaynak kodlu gibi çeşitlere de ayrılabilir.

One thought on “Bilgisayar nedir?

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir